" BLABLABLA. Geen excuses.
Laat een uitstrijkje nemen. "

In Vlaanderen krijgen elk jaar ongeveer 350 vrouwen de diagnose van baarmoederhalskanker. Maar door vaccinatie en vroegtijdige opsporing kan deze ziekte voorkomen worden. Dr. Kobe Dewilde (gynaecoloog UZ Leuven) en Dr. Patrick Martens (directeur Centrum voor Kankeropsporing) leggen uit wat jij kan doen.

HPV: de onzichtbare veroorzaker van baarmoederhalskanker
De oorzaak van baarmoederhalskanker? In 95% van de gevallen is het humaan papillomavirus (HPV) de veroorzaker. “HPV is een virus dat héél vaak voorkomt”, legt dr. Kobe Dewilde uit. “Er zijn meer dan 200 soorten HPV, die we onderverdelen in laag- en hoogrisicotypes. Hoogrisicotypes kunnen na langdurige infectie baarmoederhalskanker veroorzaken. 80 à 90% van de mensen die seksueel actief zijn, komt ooit in contact met het virus, vaak zonder het te weten. Een superbesmettelijk virus, maar meestal overwint het immuunsysteem het virus vanzelf.” Dr. Patrick Martens, directeur van het Centrum voor Kankeropsporing, bevestigt: “Bijna iedereen die seksueel actief is geweest, krijgt er vroeg of laat mee te maken. Daarom heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als doel gesteld om baarmoederhalskanker wereldwijd uit te roeien. Vaccinatie en vroege opsporing spelen daarin een cruciale rol.”

HPV-vaccin: het eerste wapen tegen baarmoederhalskanker
Om te voorkomen dat HPV baarmoederhalskanker kan veroorzaken, is vaccinatie ontzettend belangrijk. “In Vlaanderen wordt nu bijna 90% van de meisjes in het eerste middelbaar gevaccineerd. Voor jongens ligt dit iets lager”, zegt dr. Dewilde. “Het vaccin hiervoor beschermt momenteel tegen zeven hoogrisicotypes HPV. Dit is een enorme vooruitgang vergeleken met de eerste vaccins die slechts tegen twee types beschermden.Vaccinatie blijkt uit onderzoek het beste te werken als deze wordt toegediend voordat iemand seksueel actief wordt. Het vaccin is in België is gratis bij toediening in het eerste middelbaar en gedeeltelijk terugbetaald tot 18 jaar.” “90% van alle meisjes voor 15 jaar vaccineren is volgens de WHO de veilige eerste stap om baarmoederhalskanker uit te roeien”, legt dr. Martens uit.

Uitstrijkje: eenvoudige test en het tweede wapen tegen baarmoederhalskanker 
Naast vaccinatie is ook vroegtijdige opsporing via een uitstrijkje ontzettend belangrijk. Volgens de WHO is een deelname van minstens 70% essentieel om deze vorm van kanker uit te roeien.
“Vrouwen tussen 25 en 64 jaar worden in Vlaanderen via het Centrum voor Kankeropsporing aangemoedigd om deel te nemen aan het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker,” legt dr. Dewilde uit. “Sinds 1 januari is de screening voor vrouwen vanaf 30 jaar aangepast. Hun uitstrijkje wordt in het labo eerst onderzocht op de aanwezigheid van het HPV-virus. Deze test is gevoeliger en als de uitslag negatief is, is het risico op kanker in de komende vijf jaar zeer klein.”
Voor vrouwen onder de 30 blijft de screening ongewijzigd: het labo onderzoekt het uitstrijkje op afwijkende cellen die kunnen wijzen op een voorstadium van kanker. “Onder de 30 jaar adviseren we een uitstrijkje om de drie jaar, boven de 30 jaar kan dit door de nieuwe HPV-test om de vijf jaar,” zegt dr. Martens. “Studies tonen aan dat het risico op baarmoederhalskanker na een negatieve HPV-test zeer klein is. Hoewel het vaccin uiterst effectief is, blijft het uitstrijkje noodzakelijk, ook bij gevaccineerde vrouwen.” 

Waarom krijgen vrouwen vanaf 30 jaar een andere test?
“De HPV-test wordt alleen ingezet bij vrouwen vanaf 30 jaar, omdat jongere vrouwen vaak een tijdelijke HPV-infectie hebben die het immuunsysteem vanzelf opruimt,” verklaart dr. Dewilde. “Als we deze test ook bij hen zouden gebruiken, zouden we veel afwijkende resultaten krijgen, wat leidt tot onnodige bijkomende onderzoeken.”

Co-testing: niet aanbevolen en niet terugbetaald
Het tegelijk aanvragen van zowel de HPV-test als de microscopische beoordeling van de cellen (cytologie), ook wel co-testing genoemd, wordt niet aanbevolen in eender welke leeftijdscategorie. “Dit onderzoek is niet nodig en wordt bovendien niet terugbetaald,” benadrukt dr. Martens. 

Niet uitstellen, gewoon doen
“Regelmatige screening biedt de kans om afwijkingen in een voorstadium te behandelen, voordat ze dus kanker kunnen worden”, zegt dr. Dewilde. “Baarmoederhalskanker ontwikkelt zich zeer langzaam en heeft in het beginstadium vaak geen symptomen. Als men wacht tot er klachten zijn, zoals bloedingen na seksueel contact of ongewone afscheiding, kan het te laat zijn.”

“Vrouwen die in aanmerking komen voor een screening, ontvangen een uitnodiging van het Centrum voor Kankeropsporing”, aldus dr. Martens. “Je kunt altijd zelf opzoeken wanneer je je volgende uitnodiging krijgt via mijngezondheid.be. Maar je moet niet per se een uitnodiging hebben om een afspraak te maken om een uitstrijkje te laten nemen.”